Háskólanum á Akureyri refsađ fyrir góđan rekstur

Háskólinn á Akureyri -Myndina tók Daníel Starrason

 Í hvađa átt er ríkisstjórnin ađ stefna? Hvert er ţeirra framtíđar markmiđ ţegar kemur ađ fjárframlögum til háskóla í landinu? Er veriđ ađ mismuna skólum eftir landssvćđum og taka höfuđborgina fram yfir önnur svćđi?  

Fjárframlög til háskólanna hafa veriđ mikiđ í umrćđunni eftir ađ ţau voru gerđ opinber síđasta haust. Um var ađ rćđa aukin fjárframlög upp á 617 milljónir króna, sem skipta átti á milli háskóla landsins. Ţá hafa margir gagnrýnt ţessi framlög opinberlega vegna mismunun sem gerđ var á milli skólanna. Ólafur Halldórsson, framkvćmdarstjóri Háskólans á Akureyri segir ađ hann hefđi gjarnan viljađ ađ hlutdeild HA hefđi veriđ meiri en 10 milljónir af ţessum 617 milljónum. ,,Ţá hefđi svigrúm veriđ víđara, ef meira hefđi fengist út úr ţessum reikningum og vćri ţađ til ţess ađ auka fjölbreytni og gćđi í starfi".

Dreifing fjárframlaga

Dreifing
Háskóli Íslands fćr 298,6 milljónir af heildarupphćđinni en  257 milljónir fara til Háskólans í Reykjavík. Landbúnađarháskólinn fćr síđan 17,9 milljónir en Háskólinn á Akureyri ađeins 10,3 milljónir. Eins og sjá má á ţessum tölum fer meirihlutinn til Háskóla Íslands og Háskóla Reykjavíkur. Háskólinn á Akureyri er ekki međ mikiđ lćgra hlutfall en Háskólinn í Reykjavík, af háskólanemum landsins, en engu ađ síđur fá háskólar höfuđborgarsvćđisins ansi stóran hlut af upphćđinni. Háskólinn á Akureyri er ţriđji stćrsti háskóli landsins en fćr einungis 2% af heildarupphćđinni.

Hér hlýtur ađ vera um mismunun ađ rćđa en hvađ ćtli ţađ geti veriđ sem útskýrir ţennan gríđarlega mun á milli skólanna?

Gert ráđ fyrir fćkkun nemenda

Í bréfi frá Menntamálaráđuneyti segir ađ í tillögum fyrir fjárlagafrumvarp 2015 sé gert ráđ fyrir fćkkun nemenda á komandi árum og stjórnvöld áformi ađ styrkja háskólakennslu međ ţví ađ nýta ţađ svigrúm sem fćkkunin gefur og hćkka framlög á hvern nemenda. Hingađ til hefur vaxandi fjöldi ársnemenda í háskólum ekki veriđ mćtt međ auknum fjárframlögum og mćtti ţví gera ráđ fyrir ađ ársnemendur í háskólum séu fleiri en fjárlög gera ráđ fyrir. Í upprunalegu tillögunni áđur en ţessar 617 m. kr. koma inn var ekki gert ráđ fyrir ađ ţessi mismunur yrđi jafnađur. Í Háskóla Íslands og Háskóla Reykjavíkur fjölgađi ársnemum talsvert áriđ 2013 og 2014 og urđu fleiri en gert var ráđ fyrir í fjárframlögum fyrir ţau ár. Ţessar 617 m. kr. voru ćtlađar til ţess ađ borga fyrir ţá umfram nemendur. Í HÍ hafa lengi veriđ talsvert fleiri nemendur en greitt hefur veriđ međ en aukningin til HR er ný af nálinni. Ţćr 617 milljónir sem fara aukalega í fjárlög til háskólanna eru ţví ćtluđ fyrir umfram nemendur í hverjum skóla.

Takmarka ţarf ađgengi nemenda í HA nćsta haust

Í fundargerđ háskólaráđs HA í desember síđastliđnum, var lýst yfir áhyggjum međ hlutdeild skólans í núverandi frumvarpi til fjárlaga 2015. Á fundinum kom međal annars fram ađ Háskólinn á Akureyri hefur uppfyllt allar opinberar gćđakröfur, sýnt mikla ráđdeild í rekstri og greitt upp ađ fullu hallarekstur fyrri ára. Í núverandi fjárlagafrumvarpi ţá nýtur skólinn ekki ţess ţegar kemur ađ ţví ađ fjármagn sé aukiđ til háskólastigsins ađ nýju. Háskólinn á Akureyri er í dag međ rúmlega 100 nemendaígildi umfram fjárveitingar og allt stefnir í ađ sá munur aukist á nćsta ári. Án aukningar í fjárframlögum, umfram ţá lágmarksaukningu sem komin er nú ţegar vegna kostnađarhćkkana, er ljóst ađ takmarka verđur ađgengi nemenda ađ námi á haustmisseri 2015 sem og takmarkađ námsframbođ.

Upphaflega einungis ćtlađ HÍ og HR

Mynd úr safni framsokn.is
Vigdís Hauksdóttir formađur fjárlaganefndar segir ađ ţegar breytingartillaga Menntamálaráđuneytisins um 617 miljónir til háskólanna barst meirihluta fjárlaganefndar, hafi ţetta fjármagn einungis átt ađ fara til HÍ og HR. Ađ frumkvćđi hjá meirihluta fjárlaganefndar hafi tillagan veriđ send í ráđuneytiđ međ óskum um ađ allir háskólar fengju framlag úr ţessum potti. Vigdís segir ađ Menntamálaráđuneytiđ ţyrfti ađ svara ţví hvers vegna Háskólinn á Akureyri fengi ekki hćrri upphćđ en eftir ítrekađar tilraunir fréttamanna bárust ţví miđur engin svör ţađan.

Ábyrg stofnun tapar

Mynd úr safni bjortframtid.is
Brynhildur Pétursdóttir, ţingmađur Bjartrar Framtíđar, hafđi orđ á ţví ađ henni og ţingmönnum kjördćmisins, sem ţekkja vel til skólans, ţćtti ţetta ósanngjörn mismunun. Nú hefđi Háskólinn á Akureyri veriđ afar vel rekinn um árabil og tekist ađ greiđa niđur uppsafnađan skuldahala. Ţađ var krafa á skólana eftir hrun ađ bćta viđ sig nemendum. HA hefđi vćntanlega ekki getađ tekiđ viđ fleiri nemendum og á sama tíma haldiđ rekstrinum innan fjárheimilda og átt afgang til ađ greiđa upp gömlu skuldina. Ţađ er ţví óneitanlega öfugsnúiđ ađ ţegar Háskólarnir fái loksins aukafjármagn ţá sitji HA eftir. Brynhildur segir rekstur skólans hafa veriđ til fyrirmyndar og hefur einnig orđ á ţví ađ markmiđiđ sé ađ allar stofnanir reki sig innan fjárheimilda, hvort sem ţađ eru skólar eđa annađ. Ţađ sé ţess vegna mjög mikilvćgt ađ stjórnvöld sendi aldrei ţau skilabođ ađ vel reknum stofnunum sé refsađ fyrir árangurinn. T.a.m. hefur Landbúnađarháskólinn lengi vel veriđ í skuld en honum hefur ţó alltaf veriđ veitt aukin fjárframlög. Ţađ er engin undantekning ţetta áriđ ţar sem ađ hann, eins og áđur kom fram, fékk meiri fjárframlög heldur en HA. Í ţessu samhengi mćtti svo ađ orđi komast ađ HA vćri veriđ ađ refsa fyrir skynsamlegan rekstur, sem margir eru sammála um ađ sé ekki gott fordćmi fyrir ađrar menntamálastofnanir.

Stefnulaust fjárlagafrumvarp

Ţađ virđist ekki vera nein sjáanleg regla sem á ađ fara eftir árlega varđandi fjárveitingar til háskólanna. Miđast fjárframlögin viđ nýnemafjölda? Munu ţau kannski miđast viđ fjölda á skilum BA-ritgerđa áriđ 2016? Háskólar landsins, nemendur ţeirra og starfsfólk, krefjast svara viđ ţessum spurningum, enda verđur ţađ ađ teljast mikilvćgt ađ svara ţeim. Međ takmörkuđum fjárframlögum ţarf skólinn ađ hlýta niđurskurđi innbyrđis á mörgum sviđum, t.d. rannsóknarmisseri kennara og prófessora. Ţetta er gríđarlega mikilvćgur ţáttur í ţágu skólans, en ţessi rannsóknarmisseri hafa ekki veriđ möguleg fyrr en nú, eftir hruniđ 2008. Ef HA heldur áfram ađ fá jafn takmörkuđ fjárframlög á komandi árum, eins og núna 2015, er hćtt viđ ţví ađ rannsóknarmisserin leggist af.

Viđ nánari athugun á fjárlögum sem menntamálaráđherra gaf frá sér var ekki hćgt ađ sjá ađ um einhverja skýra stefnu vćri ađ rćđa hvađ varđar ţessar umfram fjárveitingar og, eins og áđur sagđi, hefur ekki boriđ á neinum svörum frá Menntamálaráđuneytinu. Vigdís Hauksdóttir og Brynhildur Pétursdóttir höfđu báđar orđ á ţví ađ menntamálaráđherra, Illugi Gunnarsson, ţyrfti ađ svara fyrir ţetta reiknilíkan og ţessa mismunun á úthlutun ţess. Bćđi kennarar viđ HA, sveitastjórnarmenn og nemendur hafa krafist svara hvers vegna ţađ er svona mikill mismunur á fjárframlagi til ţessara ţriggja stćrstu háskóla landsins en ţví miđur fátt um svör.

Ţađ verđur ekki aftur snúiđ međ fjárframlögin ţetta áriđ en ţá er spurningin hvađ gerist nćst.
Ţarf Háskólinn á Akureyri ađ gera varúđarráđstafanir í fjármálum sínum og byrja ađ skipuleggja fjáraflanir fyrir komandi ár eđa mun reiknilíkaniđ taka einhverja allt ađra stefnu 2016? Ef til vill hlýtur HA gjafmildari međferđ 2016 en ţetta áriđ, ţar sem ađ ţetta fór svona eđa ef til vill ekki.

Ţađ ţćtti landsbyggđinni líklegast sterkur leikur, eins og sagt er á góđri íslensku, ađ menntamálaráđuneytiđ svari fyrir sig. Fortíđarinnar og framtíđarinnar vegna.

 

Ingibjörg Bergmann Bragadóttir
Ingólfur Stefánsson
Inga Hrönn Ólafsdóttir
Snćvar Óđinn Pálsson

 

Heimildir

Hagstofa Íslands. (2014, desember). Tćplega 28% ţjóđarinnar á aldrinum 25-64 ára
            eingöngu međ grunnmenntun áriđ 2013.
Sótt 1. Mars 1015 af
            http://www.hagstofa.is/Pages/95?NewsID=11067


Athugasemdir

Athugasemdir eru á ábyrgđ ţeirra sem ţćr skrá. Landpósturinn áskilur sér ţó rétt til ađ eyđa ummćlum sem metin verđa sem ćrumeiđandi eđa ósćmileg.
Smelltu hér til ađ tilkynna óviđeigandi athugasemdir.

Svćđi

Landpóstur er fréttavefur
fjölmiđlafrćđinema viđ Háskólann á Akureyri. 
KENNARAR OG UMSJÓNARMENN
Birgir Guđmundsson, Hjalti Ţór Hreinsson, Sigrún Stefánsdóttir