Jˇlahef­ir heimsins

Drykkfelldur jˇlasveinn og illar nornir.

┴ ═rlandi er hef­ fyrir ■vÝ a­ skilja eftir litlar Ýrskar ßvaxtak÷kur og fl÷sku af Guiness bjˇr sem snarl fyrir jˇlasveininn. Danir skilja hins vegar eftir skßl af hrÝsgrjˇnagraut ß ver÷nd sinni, ekki fyrir jˇlasveininn heldur fyrir litla strÝ­na ßlfinn Nisse. Ef fˇlk gerir ■etta ekki mun Nisse fara Ý vont skap og gera ■eim lÝfi­ leitt yfir jˇlin.áNor­menn eru heldur ekki miki­ Ý ■vÝ a­ hugsa um jˇlasveininn ■vÝ ■eir eiga fullt Ý fangi me­ a­ fela alla k˙sta og sk˙ringarmoppur ß heimilinu svo a­ nornir og illir andar sem sveima um Noreg ß jˇlunum komi ekki og steli ■essu. Ůegar allt hefur veri­ fali­ tekur fj÷lskyldufa­irinn sig til, grÝpur byssuna sÝna, fer ˙t og skřtur einu skoti upp Ý lofti­ til ■ess a­ hrŠ­a nornirnar og illu andana Ý burtu. Nornirnar eru ÷llu vinalegri ß ═talÝu en ■ar Ý landi bÝ­a b÷rnin sÚrstaklega eftir norninni Befana sem afhendir b÷rnum sŠlgŠti og leikf÷ng ■ann 5.jan˙ar.

Ofbeldishneig­ur jˇladj÷full og mor­ˇ­ amma.

Nor­menn og Danir eru ekki ■eir einu til ■ess a­ kljßst vi­ ˇgurlegar fur­uskepnur. BŠ­i austurrÝsk og ■řsk b÷rn eru skÝthrŠdd ÷ll jˇlin um a­ jˇladj÷fullinn Krampus nßi ■eim og berji ■au me­ greinum. ═ tilfelli Ýslenskra barna er ■a­ hins vegar hinn Šgilegi jˇlak÷ttur sem ber a­ varast en sß k÷ttur er afar me­vita­ur um tÝsku og Útur ■ß sem ekki fß nř f÷t um hver jˇl. Grikkir ■urfa a­ vara sig ß Kallikantzaroi, Ýllskeittum litlum tr÷llum sem a­ b˙a ne­anjar­ar en koma upp ß yfirbor­i­ til ■ess a­ hrŠ­a fˇlk yfir jˇlahßtÝ­ina. B÷rn Ý Su­ur-AfrÝku eru hrŠdd til hlř­ni me­ s÷gunni af litla drengnum Danny sem a­ ger­i ■au mist÷k a­ bor­a smßk÷kurnar og drekka mjˇlkina sem a­ amma hans haf­i Štla­ jˇlasveininum. Reiddist s˙ gamla svo illa a­ h˙n drap Danny litla og er hann sag­ur ganga aftur ß jˇlunum og hrŠ­a ■au b÷rn sem ekki eru ■Šg. ┴stralir eru hins vegar ekki svona myrkir, hjß ■eim er hßsumar ■egar jˇlin ganga Ý gar­ og ■vÝ er vinsŠlt a­ klŠ­a sig upp Ý jˇlasveinafatna­ og skella sÚr ß brimbretti.

KFC og hrßtt hvalaskinn.

Ţmsar matarhef­ir ■ekkjast lÝka vÝ­s vegar um ver÷ld og eru ■Šr jafn misjafnar og ■Šr eru margar. ═ SlˇvakÝu er hef­ fyrir ■vÝ a­ fj÷lskyldufa­irinn taki skei­ af Loksa, sem er hef­bundinn jˇlamatur ■ar Ý landi, ger­ur ˙r brau­i, fyllingu og vatni, og kasti ■vÝ upp Ý lofti­. ŮvÝ meir sem helst af bitanum upp Ý loftinu, ■vÝ gŠfulegri ver­ur uppskera nŠsta ßrs. ═ Bretlandi ■arf hver og einn fj÷lskyldume­limur a­ hrŠra a­ minnsta kosti einn hring rÚttsŠlis Ý jˇlab˙­ingnum og ˇska sÚr Ý lei­inni. ═ Su­ur-AfrÝku dj˙psteikir fˇlk lirfur m÷lflugna og er ■a­ tali­ hi­ mesta jˇla lostŠti. Japanar gera sÚr lÝti­ fyrir og skella sÚr bara ß KFC en kj˙klingurinn er or­inn svo vinsŠll jˇlamatur ■ar Ý landi a­ panta ■arf bor­ me­ margra daga fyrirvara Štli fˇlk sÚr a­ bor­a ■ar um jˇlin. ┴ GrŠnlandi bor­ar fˇlk hrßtt hvalaskinn sem er bori­ fram me­ hvalafitu. A­alrÚtturinn er svo Kiviak sem er Ý raun nokkrir dau­ir fuglar sem tro­i­ er inn Ý dau­an sel og lßti­ gerjast Ý heila 7 mßnu­i fyrir jˇl. ═ Port˙gal kallast morgunmaturinn ß jˇladag Consoda en ■a­ er s˙ mßltÝ­ sem a­ Port˙g÷lum ver­ur hugsa­ til lßtinna Šttingja sinna ß me­an a­ bor­a­ er.

Lßtnir ßstvinir hei­ra­ir.

Port˙galar eru hins vegar ekki ■eir einu sem a­ minnast lßtinna Šttingja um jˇlin. Finnar koma ■ar sterkastir inn. Um hver jˇl fara finnskar fj÷lskyldur Ý kirkjugar­ og leggja kerti ß lei­i ■ar sem ■au sjß a­ vantar kerti, hvort sem ■au ■ekkja vi­komandi e­a ekki. Ůegar heim er komi­ safnast fj÷lskyldan saman vi­ matarbor­i­ og ■ß er i­ulega skilinn eftir einn au­ur diskur og sŠti fyrir lßtinn Šttingja. Nˇttina fyrir jˇl sofa Finnar svo gjarnan ß gˇlfinu svo a­ hinn lßtni Šttingi hafi gˇ­an sta­ til ■ess a­ sofa ß. A­ jˇladegi loknum fer svo ÷ll fj÷lskyldan Ý sßnu, en ■ˇ er banna­ a­ vera Ý henni lengur en til mi­nŠttis ■vÝ a­ ■ß er sßnan frßtekin fyrir, ■i­ gßtu­ rÚtt, lßtna ßstvini. Finnar eru hins vegar ekki ■eir einu sem a­ smala fj÷lskyldunni saman Ý sßnu, Eistar eru duglegir vi­ ■a­ lÝka.

KˇngulŠr og g˙rkur.

A­ skreyta jˇlatrÚ­, Ý hvernig formi sem ■a­ kemur, er heldur ekki svo einfalt. ═ ┌kraÝnu er trÚ­ gjarnan skreytt me­ kˇngulˇm og kˇngulˇarvefjum en sagan segir a­ g÷mul kona ■ar Ý landi hafi eitt sinn haft svo miklar ßhyggjur af ■vÝ a­ h˙n Štti ekki fyrir jˇlaskrauti a­ h˙n vissi ekki sitt rj˙kandi rß­. Daginn eftir hafi b÷rnin hennar vaki­ hana og sřnt henni jˇlatrÚ­, sem var ■ß ■aki­ Ý kˇngulˇarvefjum. Ůegar sˇlin skein ß trÚ­ leit ■a­ ˙t eins og hi­ fegursta jˇlaskraut. Ůjˇ­verjar fela g˙rku Ý sÝnu jˇlatrÚ og sß fyrsti til a­ finna g˙rkuna fŠr litla gj÷f a­ launum. Vegna skorts ß grenitrjßm Ý Indlandi hafa margir kristnir Indverjar gripi­ til ■ess rß­s a­ skreyta mangˇ- og/e­a bananatrÚ fyrir jˇlin sem ■ykir hi­ mesta prř­i.á

Hjˇlaskautar og kanadÝska pˇst■jˇnustan.

Margar ■jˇ­ir hafa einnig svokalla­a helgisi­i um hver jˇl. ═ Ven˙s˙ela er g÷tum borgarinnar loka­ ß jˇladag svo a­ fˇlk geti bˇkstaflega skauta­ til messu. Oftast ß hjˇlaskautum. ═ Wales er helgisi­ur sem kallast Mari Lwyd framkvŠmdur Ý nokkrum ■orpum. Ůß er einhver einn valinn til ■ess a­ klŠ­a sig upp a­ kv÷ldi jˇladags og labba Ý gegnum ■orpi­ me­ hausk˙pu af hryssu ß priki. ═ Lettlandi klŠ­ir hˇpur fˇlks sig upp og gengur ß milli h˙sa en hver fj÷lskylda er skyldug til ■ess a­ gefa hˇpnum eitthva­ Ý skiptum fyrir blessun. ═ Guatemala sˇpar fˇlk allt ryk ˙t ˙r h˙sum sÝnum um jˇlin. Rykinu ˙r hverju hverfi fyrir sig er sÝ­an safna­ saman Ý stˇran haug og sÝ­an er eftirlÝking af dj÷flunum settur efst. Svo er kveikt Ý ■essu ÷llu saman. ═ borginni Remedios ß K˙bu er haldin svok÷llu­ Parrandas hßtÝ­ sem gengur ˙t ß a­ borginni er skipt Ý tvo helminga og fˇlk Ý hvorum helmingnum fyrir sig keppir svo um a­ b˙a til flottasta sk˙lpt˙rinn ˙r ljˇsaperum. Er ■etta talinn ˇmissandi li­ur Ý undirb˙ningi jˇlanna ß K˙bu. ═ MexÝkˇ tekur fˇlk ■ßtt Ý g÷ngu sem gengur ˙t ß a­ banka ß dyr hjß fˇlki og leika eftir fer­ MarÝu Mey og Jˇsefs Ý leit a­ h˙saskjˇli fyrir fŠ­ingu Jes˙ Krists. ═ Kanada hafa menn hins vegar um allt anna­ a­ hugsa, en kanadÝska pˇst■jˇnustan vi­urkennir heimilisfangi­: "Jˇlasveinninn, Nor­urpˇlnum, Kanada, HOHOHO" Hvert brÚf sem berst me­ ■essu heimilisfangi er opna­ og ■vÝ svara­ og hefur ■essi hef­ vaxi­ svo ÷rt a­ pˇst■jˇnustan er n˙ me­ ■˙sundir sjßlfbo­ali­a Ý vinnu um hver jˇl til ■ess a­ svara brÚfum frß milljˇnum barna vÝ­s vegar um heiminn. BandarÝkjamenn hafa komi­ sÚr upp ■eirri hef­ a­ halda Jˇlasveinahlaupi­ en ■ß klŠ­ir hˇpur fˇlk sig upp sem jˇlasveinar og tekur ■ßtt Ý eins konar mara■oni.

Gifting Ý vŠndum ?

Ekki eru allar hef­ir sem ganga ˙t ß helgisi­i, g÷ngur og keppnir. ═ DˇmÝnÝska Lř­veldinu hefur skapast s˙ hef­ a­ einhleypar konur sn˙i baki Ý ˙tidyrahur­ina ß h˙sinu sÝnu og kasti ÷­rum hŠlaskˇnum sÝnum yfir a­ra ÷xl sÝna. Ef a­ skˇrinn lendir me­ hŠlinn a­ hur­inni mun konan vera einhleyp eitt ßri­ enn. Ef a­ fremri hluti skˇsins snřr a­ hur­inni ■ř­ir ■a­ hins vegar a­ konan mun flytja ˙r foreldrah˙sum og Štti a­ fara a­ huga a­ br˙­kaupsundirb˙ningi. SvÝar hafa lÝka sÝna br˙­kaupshjßtr˙ en ■eirra felst Ý a­ fela m÷ndlu Ý hrÝsgrjˇnagraut ß a­fangadag og sß sem hana finnur ver­ur giftur innan ßrs ( sÚ vi­komandi einhleypur ).

SkÝtandi vi­ardrumbur og brunnin jˇlageit.

Spßnverjar eru ekki jafn miki­ me­ hugann vi­ br˙­kaup ß jˇlunum en ■eir vir­ast hins vegar vera meira uppteknir af hŠg­um. Ůi­ lßsu­ rÚtt. Ein vinsŠlasta jˇlahef­ Spßnverja kallast "The poop log" e­a SkÝtadrumburinn. Ůa­ er vi­ardrumbur sem er mßla­ ß andlit og sett teppi yfir hann. SpŠnsk b÷rn eru hv÷tt til ■ess a­ gefa SkÝtadrumbnum vel a­ bor­a alveg fram a­ jˇlum en ß jˇladag er drumburinn tekinn og settur hßlfur inn Ý arininn ■ar sem a­ hann er barinn me­ prikum og ■ß k˙kar hann m÷rgum litlum smßgj÷fum. Ínnur skÝtahef­ ß Spßni er SkÝtakallinn en ■a­ er vinsŠl stytta til ■ess a­ eiga og sřnir karl me­ buxurnar ni­ur ß hŠla a­ beygja sig ni­ur me­ skÝtinn fyrir aftan sig. Ekki er eins miki­ um ■essa fallegu hef­ Ý SvÝ■jˇ­, ■ar aftur ß mˇti gerir fˇlk allt sem Ý sÝnu valdi stendur til ■ess a­ kveikja Ý hinni svok÷llu­u Jˇlageit sem b˙in er til ˙r strßum. ÍryggisgŠslan Ý kringum geitina er hert ß hverju ßri en ■rßtt fyrir ■a­ hefur geitin s˙ arna a­eins nß a­ lifa jˇlin af Ý 10 skipti sÝ­an ßri­ 1966.áR˙ssar eru svo dßlÝti­ sÚr ß parti hva­ var­ar jˇl en ■eir halda ekki sÝn jˇl hßtÝ­leg fyrr en Ý jan˙ar. Ůa­ er vegna ■ess a­ ■eir fara enn eftir gamla dagatalinu ■egar kemur a­ hßtÝ­isd÷gum. Ůeir eru hins vegar ekki ■eir einu ■vÝ E■ݡpÝu-b˙ar halda sÝn jˇl ■ann 7.jan˙ar og ■ß klŠ­ir fˇlk sig Ý hvÝtan fatna­ og spilar Ganna, sem er leikur spila­ur me­ prikum og vi­arboltum.

Jß jˇlin eru svo sannarlega skemmtileg hßtÝ­ og er ■a­ einlŠg ˇsk greinah÷fundar a­ fˇlk njˇti ■eirra hvar svo sem ■a­ er statt Ý heiminum.

á


Athugasemdir

Athugasemdir eru ß ßbyrg­ ■eirra sem ■Šr skrß. Landpˇsturinn ßskilur sÚr ■ˇ rÚtt til a­ ey­a ummŠlum sem metin ver­a sem Šrumei­andi e­a ˇsŠmileg.
Smelltu hÚr til a­ tilkynna ˇvi­eigandi athugasemdir.

SvŠ­i

Landpˇstur er frÚttavefur
fj÷lmi­lafrŠ­inema vi­ Hßskˇlann ß Akureyri.á
KENNARAR OG UMSJËNARMENN
Birgir Gu­mundsson, Hjalti ١r Hreinsson, Sigr˙n Stefßnsdˇttir