Konur og raungreinar

g tti einar slkar samrur sumar. r snru a kynjahlutfalli, vinslu umruefni enda mikil rf v a a s rtt. Samrurnar snrust um hvers vegna svona far konur fara t raungreinar hsklanum, sem raun ber vitni. N vilja eflaust margir benda a til a gta janfrttis s rtt a benda kafla ar sem hallar karlmenn, en essar umrur snrust ekki um a. r snrust heldur ekki um hvort a a hallai konur raungreinum ea ekki, vegna ess a a er vel vita a svo er, og til a gta janfrttis mun g nst fara t rannskn hvar hallar karlmenn og hvers vegna.

essar umrur snrust einmitt um a. Hvers vegna ? Af hverju skjast konur miklu minna mli raungreinar heldur en karlmenn ? g tel a llum hollt a taka tt rkrum stku sinnum, a hjlpar til vi frni a geta beitt gagrninni hugsun og veri mlefnalegur. essum umrum sem a g tti sumar vorum vi ekki sammla, g og s sem g rddi vi. g st fast v a huginn spilai ar strstan hluta. getur ekki neytt einhvern til ess a gera eitthva ef a vikomandi hefur engan huga v. Hn var tilbin til ess a fallast a, hn teldi mislegt anna spila inn . Og ar me var hugi minn v a rannsaka hverju stti, vakinn. Sr lagi egar hn spuri hva vri hgt a gera til ess a vekja huga kvenna vsindum og rum raungreinum.

etta er eflaust eitthva sem hefur veri rtt fram og til baka, en mig langai til ess a komast a v hvers vegna konur vru ekki a fara meira t raungreinar bor vi strfri, elisfri og verkfri. Var a vegna skorts fyrirmyndum ? Eftir sm leitarvinnu gat g tiloka ann mguleika v g fann heilan helling af konum sem hafa skara fram r og margar hverjar fengi Nbelsverlaunin fyrir verk sn. Ngir a nefna franska elis- og efnafringinn Marie-Curie sem er hva ekktust fyrir framlag sitt til geislavirkni. Rachel Carson, bandarska sjvarlffringinn en verk hennar gjrbyltu aljlegum umhverfismlum. Rosalind Franklin, breski elisefna- og kristallafringur sem er hva ekktust fyrir tt sinn uppgtvun uppbyggingu DNA-sameindarinnar. Barbara McClintok fkk Nbelsverlaun fyrir framlag sitt til lknisvsinda me v a sna fram a erfaefni berst milli kynsla. Gertrude Elion, bandarsska lfefnafringinn sem fkk Nbelsverlaun fyrir framlag sitt til lknisfrinnar. Og svona mtti lengi telja, v essi listi er langt fr v a vera tmandi.

arna eru komnar frbrar og flottar fyrirmyndir fyrir konur vsindum svo varla tti skortur eim a vera stan. Eftir a hafa kynnt mr margar af essum brautryjendum var g samt engu nr. Svo nst leitai g nir facebook. g valdi handahfskennt htt 20 konur og lagi fyrir r spurningalista me aeins fjrum spurningum sem a voru svohljandi:

1. Hva ertu/varstu a lra ?

2. Hvers vegna kvastu a mennta ig v ?

3. Kom einhvern tmann til greina a mennta ig raungreinum ?

4. Hvers vegna/ekki ?

Svrin voru trlega mismunandi en samt svo svipu. 6 eirra sem a svruu anna hvort voru ea eru a lra slfri og rjr voru/eru flagsrgjf. Einnig brust svr bor vi roskajlfun, hjkrun, hrgreislu og grunnsklakennari. Aeins tvr af essum tplega 20 sem svruu hfu anna hvort veri, ea voru a lra annars vegar viskiptafri og hins vegar tlvufri. egar g spuri hvers vegna etta hefi ori fyrir valinu var einnig miki um fjlbreytt svr.

Meirihluti eirra kvenna sem svruu nefndu huga. A a sem hefi dregi r a v sem r voru/eru a lra var hugi efninu. eim fannst a spennandi, heillandi og nokkrar tluu um a hafa smitast af huganum vi a horfa sr eldri fyrirmynd faginu. En hvers vegna litu r ekki upp til kvenna sem hafa breytt heiminum me ekkingu sinni og framlagi til vsinda ? Mig lk forvitni a vita a svo var komi a spurningu nmer rj. Kom einhvern tmann til greina a mennta ig raungreinum ?

Aeins tvr af eim tplega 20 sem a svruu, sgu j. Og nnur eirra hafi fljtlega misst hugann v nmi hafi valdi henni vonbrigum og strfrin reyndist henni erfi. Hinar sem a svruu, sgu einrma NEI. Langflest svrin voru essa lei: Nei aldrei. Neibb. Nei alls ekki. Nei. Og sumum fannst etta beinlnis hlgileg spurning og svruu eftir v. g var a f a vita hva ollu essu svo g spuri hreint t: "Hvers vegna/ekki ?" Og ar komum vi a partinum sem a heillai mig mest. Svrin voru nefnilega ekkert svo svipu. Meal annars kom fram a eim fyndist raunvsindi hvorki hugaver, spennandi n skemmtileg. r tluu um a skorta hfileika essu svii, og margar eirra vsuu a r hefu bara hreinlega aldrei veri ngu gar me tlur til ess a grpa einhvern huga v a fara t raungreinar.

Margir sem a stdera ennan kynjahalla benda a konur eigi erfitt uppdrttar vsindum, meal annars vegna eirrar mismununar sem r telja sig vera fyrir. rtt fyrir a margar konur hafi fengi verlaun fyrir strf sn er enn langt land. g er hins vegar, eftir a hafa framkvmt essa litlu og afar vsindalegu knnun, og n ess a draga nokkurn htt r eirri stareynd a konur veri fyrir mismunun, v a hugi spili strstan hluta ess a konur fari ekki meira t raungreinar. Og a finna veri leiir til ess a bta r v. sama tma og vi erum a lesa um a eir frunarsklar sem hafa sprotti upp eins og gorklur hr landi undanfrnum rum su a sprengja utan af sr: http://www.visir.is/sprengja-i-frambodi-a-fordunarfraedingum/article/2015707019983 a erum vi a sj fyrirsagnir blum bor vi sem birtist DV fyrr sumar: "a verur a ta stelpum t kvikmyndager" http://www.dv.is/frettir/2015/8/22/thad-verdur-ad-yta-stelpum-ut-i-kvikmyndagerd/

g er essu algjrlega sammla ! a ekki a urfa a ta stelpum t eitt ea neitt ! r eru hugsandi mannverur sem a taka kvaranir sjlfar um hva r vilja gera og hva ekki. Og a liggur ljst fyrir a meirihluti ungra stelpna dag ks frekar a mennta sig frun, hrgreislu, fgum tengd ummnun s.s hjkrun ea leiksklakennaranum, og fgum tengdum mannlegu atgervi, bor vi slfri og flagsrgjf. v ar liggur huginn og a ekki a vera neitt a v.

Niurstaan sem a g dreg af essari mjg formlegu rannskn minni er s a huginn verur a vera til staar. Og hann arf a ba til. Ekki ta stelpum t eitt ea neitt. a mtti einnig taka til alvarlegrar skounar hvers vegna svona margar stelpur tala um a strfri og anna sem er krafist raungreinum reynist eim jafn erfiur hjalli eins og raun ber vitni, og skoa v samhengi hvort a gti veri sta ess a konur halda sig fjarri og f huga einhverju ru. Eru stelpur slakari a vinna me tlur og af hverju ? A mnu mati arf a skoa ann tt srstaklega vel, jafnvel mean er veri a vinna v a vekja athygli og mgulega huga stelpna vsindum v r eiga ekki sur erindi anga heldur en strkar.

Katrn Lilja Kolbeinsdttir.


Athugasemdir

Athugasemdir eru byrg eirra sem r skr. Landpsturinn skilur sr rtt til a eya ummlum sem metin vera sem rumeiandi ea smileg.
Smelltu hr til a tilkynna vieigandi athugasemdir.

Svi

Landpstur er frttavefur
fjlmilafrinema vi Hsklann Akureyri.
KENNARAR OG UMSJNARMENN
Birgir Gumundsson, Hjalti r Hreinsson, Sigrn Stefnsdttir