Stytting framhaldsskóla; grunnur ađ góđri framtíđ?

Ljósmynd: mbl.is

Stytting framhaldsskóla hefur veriđ í umrćđunni upp á síđkastiđ. Ýmist hafa einstaklingar og félagsamtök talađ gegn styttingunni eđa stutt hana. Viđ eftirfarandi athugun kom ýmislegt forvitnilegt á daginn.

Viđ fórum á stúfana og tókum viđtal viđ nemanda, Birtu Karen Gunnlaugsdóttur, 18 ára stúlku á ţriđja ári sem stundar nám í Framhaldsskólanum í Mosfellsbć. Hún hefur veriđ í tveimur menntaskólum  og segir ađ ţađ mćtti reyna ađ breyta kennsluháttum til ađ ţađ nćđi til fleiri nema. Fyrirlestrar kennara séu gömul kennsluađferđ sem henti ekki í dag og mćtti breyta ţví, nemendur hafa litla einbeitingu ţar sem snjallsímar eru vinsćlir í dag og auk ţess ađ hlusta á kennara í heila klukkustund er ekki ađ fara ađ hjálpa ţeim ef ţeim finnst efniđ ekki spennandi. Ţegar spurt var hvernig henni litist á styttingu framhaldsskóla sagđi hún ađ hún vćri hlynnt ţví, ţar sem 4 ár í framhaldsskóla vćru óţarfi, enda hćgt ađ stytta námiđ ţó ađ ţađ hefđi lítil sem enginn áhrif á námiđ sem slíkt. Skólar í dag vćru farnir ađ leyfa nemendum sínum ađ ráđa hvort námiđ vćri tekiđ á ţremur eđa fjórum árum og ţá fengju nemendur ađ ráđa meiru um framganginn. Hún telur ađ álagiđ viđ styttingu námsins sé ekkert áhyggjuefni.  Kvennaskólinn í Reykjavík hafi sem dćmi bođiđ nemendum val um ţrjú eđa fjögur ár, án ţess ađ álagiđ verđi óbćrilegt eđa bitni á undirbúningi nema fyrir háskólanám.


Meiri líkur á ađ nemendur klári á ţremur árum
Birta telur meiri líkur á ađ nemendur klári framhaldsskólann, ef hann yrđi ţrjú ár frekar en fjögur ár og yrđi meiri líkur á ađ fleiri nemendur myndu fara í háskóla, sökum ţess ađ ţeir yrđu ekki međ eins mikinn skólaleiđa, sem getur osakast á langri skólagöngu.  Ţar sem nemendur komi úr tíu ára grunnskólanámi og eigi eftir ađ sitja á skólabekk í fjögur ár til viđbótar til ađ komast í háskólanám og ţá fá ţeir ađ velja hvađ ţeir vilja lćra.  Nú sé hćgt ađ fara t.d. í Keili og stunda ţar háskólanám án ţess ađ vera međ stúdentspróf. Í dag sé allt hćgt. Allir geti fariđ í háskóla burtséđ frá stúdentsprófi eđa ekki. 

Ţegar spurt er út í aldur nemenda í háskóla og hvort hún telji ađ nemendur sem fari svona ungir í háskóla séu andlega tilbúnir í ţađ ţá telur Birta ađ sumir séu tilbúnir en auđvitađ sumir ekki, eins og er međ allt en ţá sé hćgt ađ taka sér árspásu , safna fyrir og/eđa ferđast um heiminn og koma svo sterkir inn aftur til náms.  Henni finnst ţessi pressa, ţegar framhaldsskólanámi er lokiđ, um tvítugsaldurinn, ađ nemendur ţurfi ađ vera í kappi viđ lífsklukkunna um ađ vera búnir ađ klára háskólanám fyrir einvern sérstakan aldur og vilji helst ekki vera enn í háskóla um ţrítugt. Ţeir sem viti hvađ ţeir vilja lćra séu oftast ţeir sem byrji í háskólanum strax en mjög margir hćtti sökum ţess ađ ţeir séu ekki tilbúnir, svo ţađ sé persónubundiđ hvort mađur sé tilbúinn ađ fara ungur í háskóla eđa taki tíma í ađ velja sér fag og safna peningi og komi svo inn síđar.
Framhaldsskólar í dag séu öđruvísi í dag en fyrir nokkrum árum, tölvur geri lífiđ mun betra og spari mikinn tíma nemanda. Ţađ sé eitt af ţví sem auđveldi styttingu náms, ţróun í námsskipulagi og skilvirkari tćkni.

Iđnnám virđist almennt ekki samţykkt

Eins og fram kemur í viđtalinu ađ ofan, hafa ţeir sem styđja styttingu framhaldsskóla bent á ađ styttingin geti dregiđ úr brottfalli nemenda. En á móti virđist koma sú stađreynd ađ brottfalliđ hafi ekkert međ lengd námsins ađ gera, heldur megi fremur skýra brottfall međ lélegum undirbúningi úr grunnskóla og óhemju mikilli áherslu á bóknám nemenda. Iđnnám virđist vera eitthvađ sem almennt sé ekki samţykkt, ţrátt fyrir ađ iđnnám veiti ákveđin starfsréttindi, eins og háskólanám. Ţeir sem hćtta í framhaldsskóla séu margir hverjir međ einhverja námsörđuleika sem geri ţeim erfitt fyrir ađ lćra bóknám, og henti ţá iđnnám betur. Menntakerfiđ á Íslandi í dag er fast á ţví ađ allir eiga ađ geta stundađ bóknám, en stađreyndin sé sú ađ margir séu međ námsörđugleika og eiga mjög erfitt međ ađ lćra bóknám og ţess vegna henti annađ nám ţeim betur. En ţađ ţyki ekki eins gilt og bóknám. Menntakerfiđ ţurfi ađ breyta sinni stefnu og ekki bara međ ţví ađ fćkka menntaskólaárum í ţrjú heldur beri ađ lyfta iđnnámi á stall ţannig ađ teljist jafngilt bóknámi. Engir tveir séu eins. Sama áhersla henti ekki  öllum.


Töf á ţátttöku á atvinnumarkađi
Miđađ viđ samanburđ á OECD löndunum tekur ţađ Íslendinga lengri tíma ađ ljúka grunn- og framhaldsskóla, sem síđan leiđir til hćrri aldurs nemenda í háskólum, sem aftur leiđir til ţess ađ ţátttaka ţeirra á atvinnumarkađinum tefst um 1 – 2 ár, sagđi Jón Axel Harđarson í pistli sínum á hugras.is .Barneignir eru tíđar hjá ungu fólki innanlands og hefjst fyrr en í nágrannalöndunum. Ţađ getur frestađ menntun og getur veriđ snúiđ ađ hefja aftur nám eftir pásu. Samkvćmt gögnum frá menntamálaráđuneytinu getur ţetta leitt til ţess ađ íslensk ungmenni fara fyrr út á atvinnumarkađinn til ađ sjá fyrir sér og fjölskyldu. 

Aftur á móti bendir Jón á ţá stađreynd, ađ starfsaldur á Íslandi sé međ ţví lengsta sem ţekkist í samanburđarlöndunum, sem hamlar gegn rýrnun á verđmćtasköpun. Reyndar er ţađ ţó stađreynd ađ margir menntaskólanemar byrja ađ vinna međ skóla, sem einnig getur lengt starfsaldur. Enn eins og stađan er í dag ţá ţurfa margir ađ vinna međ skóla til ađ  framfleyta sér,  sérstaklega  í háskóla.

Flestar deildir međ inntökupróf
Hinar ýmsu deildir viđ Háskóla Íslands hafa tekiđ upp á ţví ađ hafa inntökupróf, enda  virđist ţađ vera ađ stúdentspróf sé ekki nćg trygging fyrir undirbúningi. Í ţessu samhengi má reyndar benda á svokallađa “lćknabraut“ í Menntaskólanum í Reykjavík, sem er hugsuđ út frá lćknanámi eđa öđru námi í heilbrigđisgeiranum. Ţeir sem útskrifast af ţeirri braut, geta ţó ekki stađfest inntöku sína í lćknadeild HÍ, enda ţurfa allir ađ ţreyta sama inntökupróf.
Einnig er vert ađ minnast á ţá breytingu sem er ađ eiga sér stađ innan veggja Háskóla Íslands, en ţar eru flestar deildir ađ setja á inntökupróf, til ţess ađ sporna viđ ţeim aukna fjölda nemenda sem sćkir um. Ef menntaskólanám verđur stytt um ár yrđi sprenging í umsóknum um háskólanám. 


Betra vćri ađ stytta grunnskóla

Til ţess ađ stytta menntaskólann verđur ađ benda á ţá stađreynd, ađ međ skemmri námstíma, hlýtur námsefniđ ađ minnka. En ţar sem ađ ţađ virđist nú ţegar vera fariđ ađ valda vandrćđum, ţá hafa margir spurt hvort ekki vćri betra ađ stytta grunnskólann. Ţađ er hugmynd sem hefur komiđ upp en ekki enn veriđ gert neitt í ţeim málum. Í ţessu samhengi hefur ţó einnig veriđ bent á ađ hćgt vćri ađ fćra hluta námsefnis niđur í grunnskóla, en ţá verđur ađ sjálfsögđu ađ gera meiri kröfu á menntun grunnskólakennara. Grunnskólakennarar myndu eflaust ekki samţykkja ţađ nema međ hćkkun launa ţeirra sem er í dag ekki nógu góđ miđađ viđ háskólanámiđ sem fer í ađ ţađ ađ lćra grunnskólakennarann.

Greinahöfundar:
Rebekka Rún Gunnlaugsdóttir
Sandra Ţórólfsdóttir Beck
Nemendur viđ Háskólann á Akureyri

 


Athugasemdir

Athugasemdir eru á ábyrgđ ţeirra sem ţćr skrá. Landpósturinn áskilur sér ţó rétt til ađ eyđa ummćlum sem metin verđa sem ćrumeiđandi eđa ósćmileg.
Smelltu hér til ađ tilkynna óviđeigandi athugasemdir.

Svćđi

Landpóstur er fréttavefur
fjölmiđlafrćđinema viđ Háskólann á Akureyri. 
KENNARAR OG UMSJÓNARMENN
Birgir Guđmundsson, Hjalti Ţór Hreinsson, Sigrún Stefánsdóttir