Landpósturinn

Eins og glöggir lesendur eflaust vita, nálgast öskudagurinn óðfluga. Í gegnum árin hefur sá dagur verið akureyrskum börnum mikið gleðiefni og lífgað upp á kaldan veturinn. Þótt ég teljist varla mjög gömul, hef ég þó tekið eftir ýmsum breytingum á öskudeginum þessi tæplega 20 ár sem ég hef lifað. Þetta árið verður öskudagurinn 17. febrúar. Fyrir nokkrum árum hélt ég að allir öskudagar væru 17. febrúar, vegna þess að einmitt það árið lenti þessi ágæti dagur á sömu dagsetningu og nú. Mikið sem það var undarlegt að ég ætti alltaf afmæli sama daginn, jólin væru alltaf sama daginn, en öskudagurinn mætti velja sér dag.

Ég er Akureyringur. Fyrir kannski 10 árum síðan átti ég samtal við frænku mína um öskudaginn. Hún er að sunnan. Fyrir henni var öskudagurinn ósköp venjulegur dagur, maður kannski fór í búning og á öskudagsball, ef heppnin var með manni var möguleiki á smávegis sælgæti. Ætli þetta hafi ekki verið í fyrsta skiptið sem mér blöskraði óréttlæti þessa annars ágæta heims. Hún fékk ekki einusinni frí í skólanum á öskudaginn! Ekki leist mér á blikuna þegar mér var tjáð að þegar grunnskólanum lyki og framhaldsskólinn tæki við fengi maður ekki frí á öskudaginn, jafnvel þótt skólinn væri staðsettur á Akureyri. Kannski var það þess vegna sem Pétur Pan vildi ekki fullorðnast...

Eins og lesa má úr textanum hér að ofan, var öskudagurinn alltaf mikið tilhlökkunarefni. Við vinirnir skiptum okkur í öskudagslið og æfðum lög til að syngja með margra vikna fyrirvara. Um leið og jólaljósin voru tekin úr sambandi fóru öskudagsliðin að verða til, með tilheyrandi æfingum og fjöri.
Öskudagsbúningurinn var stolt hvers og eins. Við mamma göldruðum fram ótrúlegustu búninga og skemmtum okkur vel við það.

Þegar öskudagurinn sjálfur rann svo loksins upp, var óvenjulega auðvelt að rífa sig á fætur. Að vakna fyrir klukkan 7 var ekkert mál þegar fíni öskudagsbúningurinn beið manns. Svo hljóp maður út, hitti vinina í öskudagsliðinu og þá hófst fjörið. Þá gengum við krakkarnir fyrirtæki úr fyrirtæki, sungum fyrir starfsmenn og fengum að sjálfsögðu nammi að launum. Sum fyrirtækin brugðu þó aðeins út af þeirri venju. Í Goða fengum við pylsur, í Bakaríinu kleinuhring og kókómjólk, í Búnaðarbankanum harðfisk, þetta var eitthvað sem allir vissu.
Þegar komið var framyfir hádegi voru lögin eflaust farin að hljóma frekar nefmælt, enda febrúar ekki þekktur fyrir hlýindi. Þá héldum við heim og skiptum góssinu á milli okkar. Svo var árangurinn viktaður, eitthvað varð maður nú að hafa til að grobba sig af næsta skóladag þegar kílóafjöldinn var borinn saman.

Svo fór að bera á því að fyrirtæki hættu að taka við öskudagsliðum. "Ekkert nammi hér" stóð skrifað á mörgum hurðum, okkur til mikillar hneykslunar. Vissu menn ekki hvaða dagur var? Einnig fór að bera á því að öskudags"liðin" væru eitt til tvö börn, sem kunnu að syngja Gamla Nóa. Nammiskammtarnir minnkuðu eftir því sem árin liðu, mikið móðguðumst við krakkarnir þegar 6 manna öskudagslið fékk einn lítinn nammipoka, hvað varð um það að gefa einn á mann? Þegar Glerártorg tók upp á því að hafa eitt stórt svið, sameiginlegt fyrir allar verslanir, hættum við snarlega við að láta sjá okkur þar.

Þó er öskudagurinn ekki dauður úr öllum æðum. Í nýútkominni Dagskrá, auglýsa mörg fyrirtæki að öskudagsliðin séu velkomin þangað. Það hefði reyndar áður þótt svo sjálfsagt mál að ekki þyrfti að auglýsa það sérstaklega. Öskudagsbúningar prýða auglýsingabæklinga, þar sem ekki allar mömmur eru jafn flinkar að sauma og mín. Og þótt ég væri að verða smeyk um að þessi hefð sem er mér svo kær væri að deyja út, sýnist mér ekkert benda til þess. Tímarnir breytast víst og við mennirnir fylgjum með. Aska er t.d. eitthvað sem hefur í mínum augum ekkert með öskudaginn að gera, en þar væru eflaust margir eldri ósammála mér. Öskudagurinn er áfram til staðar og gleður litla krakka eins og honum einum er lagið. Þótt breytingarnar séu okkur ekki alltaf að skapi fáum við kannski litlu um það ráðið. Ég verð þó að segja að ég er ánægð með að hafa fengið að upplifa alvöru akureyrskan öskudag, þótt hann hafi að mínu mati misst sjarmann síðustu árin.

- HH